Jaarverslag 2015

2015: Versterken van de basis

 

Inleiding

Het Sociaal en Cultureel Planbureau constateerde in de trendanalyse van zijn periodieke Continu Onderzoek Burgerperspectieven in december 2015 dat burgers sinds 2009 – toen het onderzoek voor het eerst werd gedaan – een stijgend vertrouwen in de Rechtspraak hebben. Dit geldt ook voor de politie, maar de andere onderzochte instituties in Nederland boetten aan vertrouwen in. Het Europees Netwerk van Raden voor de Rechtspraak bracht in 2015 in kaart hoe het gesteld is met de onafhankelijkheid van de rechtspraak in Europa. Om duit te kunnen doen, zijn indicatoren ontwikkeld om deze onafhankelijkheid te kunnen meten. In veel landen, vooral in Oost- maar ook in Zuid-Europa, is de onafhankelijkheid onvoldoende gewaarborgd. Dit is een belangrijke zorg. De Nederlandse rechtspraak staat er goed voor, maar kent ook zwakke punten. Dit zijn met name de niet toereikende wijze waarop de onafhankelijkheid van de rechter is gewaarborgd in de Grondwet en de zaakstoedeling (welke rechter doet welke zaak), die weinig transparant is. Het overwegend positieve beeld wordt bevestigd in een in 2015 gehouden enquête onder de rechters van Europa. In een rapportcijfer uitgedrukt, waardeert de Nederlandse rechter de onafhankelijkheid van de rechters op een 9,3.

Medewerkers zijn doordrongen van het motto ‘Rechtspraak maakt samen leven mogelijk’. Zij zien dagelijks de voorbeelden waarin dat samen leven niet lukt of moeilijk is: een vechtscheiding, een ondertoezichtstelling, een winkeldiefstal, een uithuisplaatsing, een straatverbod, de nasleep van een faillissement, een dodelijk ongeval – allemaal zaken waarin rechtspraak ervoor zorgt dat mensen op de een of andere manier weer verder kunnen. Grote en ‘kleine’ zaken, maar zonder uitzondering voor betrokkenen bijzonder ingrijpend.

Lees ook een selectie van spraakmakende zaken in 2015.

Opvallend in 2015

  • 1,7 miljoen zaken kwamen binnen. Dit is het laagste instroomniveau sinds 2004;
  • Vergeleken met 2014 meer familiezaken bij kantongerechten en gerechtshoven, meer strafzaken bij rechtbanken, meer kantonovertredingen, meer belastingzaken bij gerechtshoven en het College van Beroep voor het bedrijfsleven en de Centrale Raad van Beroep;
  • 1,7 miljoen zaken werden afgedaan (3 procent minder dan in 2014);
  • Het aantal zaken over verkeersovertredingen (‘Mulderzaken) nam flink af, met name die waarin door het Openbaar Ministerie werd gevraagd om gijzeling wegens het niet betalen van een boete;
  • Grote toename van zaken in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO);
  • Lage instroom vreemdelingenzaken;
  • De duur van rechtszaken (doorlooptijden) bij de rechtbanken is in 2015 vrijwel gelijk gebleven aan 2014. Bij de hoven verbeterde deze in de helft van de gevallen;
  • Er werden 714 wrakingsverzoeken ingediend, bijna honderd (15 procent) meer dan in 2014. Een gering deel van de wrakingsverzoeken wordt daadwerkelijk gehonoreerd, gemiddeld tussen de 4 en 5 procent per jaar. In 2015 waren dat er 30.

Meer cijfers van 2015.